Bezpieczeństwo to nie tylko ochrona granic.

Jak zapewnić rozwój gospodarczy regionom, które ponoszą konsekwencje swojego położenia przy wschodniej granicy Unii Europejskiej? Jak zatrzymać mieszkańców, przyciągnąć inwestycje i stworzyć przedsiębiorcom lepsze warunki do działania? To jedne z najważniejszych pytań, które wybrzmiały podczas II Forum Spójności i Rozwoju Granicznego UE w Białymstoku. 4Podlaskie było partnerem wiodącym wydarzenia.

4 listopada 2026 r. w Operze i Filharmonii Podlaskiej spotkali się przedstawiciele instytucji europejskich, administracji, samorządów, nauki i biznesu. Tegoroczne Forum odbyło się pod hasłem „Silne Regiony. Bezpieczna Europa. Nowa geografia europejskiej odporności”.

W centrum dyskusji znalazło się przekonanie, że bezpieczeństwo regionów przygranicznych nie kończy się na ochronie granic. To również rozwinięta infrastruktura, silne przedsiębiorstwa, stabilne miejsca pracy i warunki, które pozwalają mieszkańcom wiązać przyszłość ze swoim regionem.

Łukasz Prokorym, marszałek województwa podlaskiego, zwrócił uwagę, że regiony położone przy wschodniej granicy UE mierzą się ze szczególnymi wyzwaniami gospodarczymi i społecznymi. Ich sytuacja powinna więc znaleźć odzwierciedlenie w przyszłej polityce spójności i budżecie Unii Europejskiej na lata 2028–2034.

Jednym z ważniejszych tematów Forum była Deklaracja Regionów Trudnosąsiedzkich, przedstawiająca wspólne postulaty regionów wschodniej flanki UE. Wśród kluczowych propozycji znalazły się dodatkowe instrumenty finansowe, rozwój infrastruktury podwójnego zastosowania (dual-use) oraz idea Right to Stay – tworzenia warunków, dzięki którym ludzie będą chcieli pozostać, pracować i rozwijać się w swoich regionach.

O znaczeniu tych postulatów mówił również Jacek Protas, poseł do Parlamentu Europejskiego, który przedstawił założenia przyjętej przez Parlament rezolucji dotyczącej polityki spójności we wschodnich regionach granicznych. Jej istotnym elementem jest postulat dodatkowego finansowania, które nie odbywałoby się kosztem środków przeznaczonych dla pozostałych regionów.

Gospodarka i miejsca pracy również budują bezpieczeństwo

Podczas Forum wielokrotnie powracał temat związku między bezpieczeństwem a rozwojem gospodarczym.

Stefan Krajewski, minister rolnictwa i rozwoju wsi, podkreślił znaczenie silnych, rentownych gospodarstw rolnych dla bezpieczeństwa żywnościowego. Zwrócił też uwagę, że rozwój rolnictwa i przetwórstwa na terenach przygranicznych jest ważny nie tylko dla gospodarki, ale również dla stabilności lokalnych społeczności.

Z kolei Adam Leszkiewicz, prezes Polskiej Grupy Zbrojeniowej, mówił o możliwościach włączenia przedsiębiorstw z województwa podlaskiego do łańcuchów dostaw przemysłu obronnego. To przykład, jak inwestycje w bezpieczeństwo mogą jednocześnie tworzyć nowe możliwości dla lokalnego biznesu.

Wystąpienia przedstawicieli administracji, instytucji europejskich i sektora finansowego pokazały, że dla regionów przygranicznych potrzebne są rozwiązania uwzględniające zarówno ich strategiczne położenie, jak i codzienne potrzeby przedsiębiorców oraz mieszkańców.

Bio-odporność. Jak wykorzystać potencjał województwa podlaskiego?

Ważną częścią Forum z perspektywy 4Podlaskie był panel „Bio-odporność: nowa mapa gospodarcza wschodniej flanki UE”, moderowany przez Andrzeja Parafiniuka, prezesa 4Podlaskie.

Dyskusję otworzył prof. Marcin Moniuszko, rektor Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, który zwrócił uwagę na potencjał regionalnego przetwórstwa rolno-spożywczego i zaplecza naukowego. Wskazał, że zamiast konkurować wyłącznie skalą produkcji i ceną, przedsiębiorstwa mogą rozwijać nowe produkty, np. żywność o właściwościach prozdrowotnych potwierdzonych badaniami.

Prof. Leszek Borysiewicz z Uniwersytetu Cambridge podkreślił znaczenie współpracy nauki, biznesu i administracji, określanej jako potrójna helisa. Jeśli jedno z tych ogniw nie działa, cały mechanizm współpracy traci skuteczność. Dlatego same pomysły i deklaracje nie wystarczą – potrzebne jest wspólne zaangażowanie w ich realizację.

Jednym z tematów była również agrohydroenergetyka, czyli łączenie produkcji rolnej, wytwarzania energii i gospodarowania wodą. Eksperci rozmawiali o możliwościach zastosowania tego modelu w województwie podlaskim, w tym o uruchomieniu pilotażu.

W dyskusji uczestniczyli także prof. Tadeusz Trziszka, dr inż. Mirosław Angielczyk, dr Magdalena Ornatowska oraz Piotr Kolada. Rozmawiano m.in. o uprawach zielarskich, zagospodarowaniu pozostałości produkcji rolniczej, biogazie i praktycznych możliwościach łączenia rolnictwa z energetyką.

Panel pokazał, że budowanie odporności gospodarczej może zaczynać się od tego, czym województwo podlaskie już dysponuje – rolnictwa, przetwórstwa, lokalnych surowców i wiedzy naukowej. Ważne jest jednak, aby potencjał ten przekładał się na konkretne rozwiązania i korzyści dla przedsiębiorców.

Pełną dyskusję z panelu „Bio-odporność: nowa mapa gospodarcza wschodniej flanki UE” można obejrzeć w cyklu „Puls Branży – Głos eksperta”.

[Przejdź do artykułu i obejrzyj nagranie całego panelu]